From workload to work satisfaction: what KPMG's research on AI in healthcare teaches every sector

Zorgprofessionals besteden gemiddeld zo'n 30 tot 40 procent van hun werktijd aan administratie. Verslaglegging, rapportages, triage, planning — het zijn taken die ten koste gaan van de tijd met patiënten, én van het werkplezier.

In november 2025 publiceerde KPMG een uitgebreide studie in opdracht van het ministerie van VWS: 'Van werkdruk naar werkplezier — de impact van AI op administratieve processen in de zorg'. Het rapport analyseert acht concrete AI-toepassingen bij Nederlandse zorginstellingen, kwantificeert het potentieel en benoemt de randvoorwaarden voor succes.

De conclusies zijn niet alleen relevant voor de zorg. Ze geven een helder beeld van hoe AI als productiviteitstool werkt in de praktijk — en welke lessen ook buiten de zorgsector gelden.

Acht concrete toepassingen, één consistent beeld

KPMG selecteerde acht AI-usecases bij bestaande Nederlandse zorginstellingen. Geen pilotprojecten op papier, maar werkende systemen die actief worden gebruikt. De toepassingen variëren van spraakgestuurde verslaglegging via Autoscriber bij het Reinier de Graaf-ziekenhuis, tot een slimme triage-chatbot bij Huisartsencoöperatie West-Brabant, en een alles-in-één zorgapp (Octopus) bij VVT-instelling IJsselheem.

• Automatische patiëntsamenvattingen in het EPD (UMCG, UMCU)
• Spraakgestuurd rapporteren via Autoscriber (Reinier de Graaf)
• Automatische verslaglegging via Juvoly/QuickConsult (huisartsenpraktijken)
• Slimme telefonische triage met chatbot (Huisartsencoöperatie West-Brabant)
• Octopus-app: planning, HR, communicatie én spraakrapportage (IJsselheem VVT)
• Spraakgestuurd rapporteren via Attendi (Warande VVT)
• Tell James: automatische verslaglegging in de GGZ (Arkin)
• TONOS: AI-gestuurde planning en roostering in de VVT

Wat al deze toepassingen gemeenschappelijk hebben: ze richten zich op repetitief, tijdrovend schrijf- en planningswerk. Niet op de kern van de zorg, maar op de administratieve schil eromheen.

De cijfers: realistisch potentieel van bijna 1.900 FTE

KPMG berekende het potentieel van elk systeem over drie tijdshorizonnen: drie, vijf en tien jaar. Het totale realistische potentieel over drie jaar bedraagt 1.874 FTE — een combinatie van tijdsbesparing per zorgverlener, vermenigvuldigd met het totale aantal gebruikers in Nederland.

De Octopus-app springt er ver bovenuit: een realistisch potentieel van 1.159 FTE over drie jaar, oplopend naar 14.243 FTE in het maximale scenario over tien jaar. Dat heeft alles te maken met de breedte van de toepassing: Octopus combineert spraakrapportage, cliëntoverzichten, planning én HR-functies in één geïntegreerd systeem.

Het verschil tussen FTE-besparing en echte arbeidsmarkteffecten

KPMG is hier expliciet eerlijk over: de berekende FTE-winst is grotendeels fractioneel. Een zorgverlener die per consult vijf minuten minder administratie heeft, wordt dagelijks niet ineens uit haar rooster gehaald. De tijd wordt herbestemd — voor betere voorbereiding, meer aandacht per patiënt, of minder overwerk.

Dit is een cruciaal onderscheid voor elke sector die AI wil inzetten: de directe waarde zit vaker in werkplezier, kwaliteitsverbetering en capaciteitsvergroting dan in het wegsnijden van functies. Zorgprofessionals ervaren minder cognitieve belasting, voelen meer rust tijdens consulten en kunnen zich beter focussen op wat echt telt.

Waarom de zorg een interessante testcase is voor AI-adoptie

De zorgsector kent een unieke combinatie van uitdagingen die AI-adoptie tegelijkertijd urgent en complex maakt: een enorm personeelstekort, hoge regulatoire eisen (AVG, BIG-register, NEN-normen), verouderde infrastructuren (EPD's, ECD's, HIS'en) en een groot aandeel zorgprofessionals die sceptisch staan tegenover technologische verandering.

Als AI in deze context aantoonbaar werkt, geeft dat vertrouwen voor andere sectoren. En dat is precies wat het KPMG-rapport laat zien: de toepassingen zijn operationeel, de resultaten zijn meetbaar, en de gebruikers zijn positief.

De randvoorwaarden die het verschil maken

Het rapport benoemt vijf randvoorwaarden die bepalen of het potentieel ook daadwerkelijk wordt benut:

• Integratie in bestaande workflows — AI die naast het systeem staat wordt zelden structureel gebruikt
• Databeschikbaarheid en -kwaliteit — zonder goede input is de output waardeloos
• Juridische en ethische kaders — onduidelijkheid over verantwoordelijkheid remt adoptie
• Governance en financiering — zonder structurele investering blijven pilots stranden
• Adoptie en digitale vaardigheden — de tool werkt pas als mensen het echt gebruiken

Geen van deze randvoorwaarden is exclusief voor de zorg. Elk bedrijf dat AI wil inzetten voor administratieve processen — of het nu gaat om offertes, klantenservice, planning of rapportages — loopt tegen dezelfde vragen aan.

Wat dit betekent voor bedrijven buiten de zorg

De parallel met andere sectoren is direct. Accountantskantoren, advocatenkantoren, retailers, bouwbedrijven — overal is een substantieel deel van de werktijd administratief van aard. En overal bestaat dezelfde combinatie van fragmentarische tijdswinst per taak, optelsom tot significante capaciteitsvergroting, en een kwalitatieve verbetering in hoe werk aanvoelt.

Het KPMG-rapport maakt ook duidelijk dat punt-oplossingen minder effectief zijn dan geïntegreerde toepassingen. De Octopus-app is zo succesvol juist omdat hij niet één probleem oplost maar de volledige werkflow omvat. Dat principe — AI als integraal onderdeel van het platform, niet als losse widget erbovenop — is onze aanpak bij Webforged.

Conclusie: AI werkt, maar alleen als het goed is ingebouwd

De boodschap van dit rapport is optimistisch maar nuanced. AI heeft aantoonbaar potentieel om administratieve lasten te verlichten, werkplezier te verhogen en de beschikbare capaciteit effectiever in te zetten. Maar dat potentieel wordt alleen gerealiseerd als de technologie goed is geïntegreerd, de organisatie klaar is voor adoptie en de juridische en technische randvoorwaarden zijn ingevuld.

De zorgsector loopt hierin voorop — en de resultaten zijn veelbelovend. Voor andere sectoren is de vraag niet langer óf AI helpt, maar hoe je het slim inricht.